आपल्याच मनातला टीकाकार आपल्या भीतींचा गुणाकार करीत असतो, त्याला शांत रहायला सांगायला शिकूयात.

बुजरेपणा म्हणजे आपल्याला वाटणारी भीतीच, आपण मुर्ख ठरू, चुकीचे ठरू, नालायक ठरू, हास्यास्पद ठरू, अक्षम ठरू इत्यादींची.

“इतरांना काय वाटते व आवडते” विरूद्ध “आपल्याला काय वाटते व आवडते” यावेळी “स्वतःशी प्रामाणिक” रहायला शिकूया.

“एखाद्याची मतं ही त्याच्याबद्दल अधिकाधिक सांगतात तर आपल्याबद्दल किंवा इतरांबद्दल कमी”, हे समजून घ्यायला शिकूयात.

आपण आहोत त्यापेक्षा काहीतरी वेगळी प्रतिमा तयार करण्याच्या व ती टिकवण्याच्या नादात आपण स्वतःला “नजरकैदेत” टाकत असतो.

“मला माहित नाही”, असं सामान्य व थोर दोन्ही व्यक्ती बोलतात, फक्त सामान्य “चुक झाल्यावर” तर थोर “चुक होण्याअगोदर” बोलतात.

जेव्हा आपण आपल्या काही गोष्टी इतरांपासून लपवून ठेवतो, तेव्हा आपल्या वागण्यात व बोलण्यात “लपाछपीचा खेळ” सुरू होतो.

“पोटातली भीती व दुःख ओठावर आणणे”, ही त्या भावनांवर विजय मिळवण्यासाठी गरजेची असणारी पहिली पायरी आहे.

आपल्या जुन्या पटरीच्या पद्धतींना व चांगल्यावाईट अनुभवांना धक्का देऊन, आपण ‘तेव्हा ते आता’ हा प्रवास फलदायी करू शकतो.

इतरांपासून अंतर ठेवून वागणाऱ्या लोकांच्या मनात, स्वतः दुखावले जाण्याची किंवा संबंध बिघडण्याची भीती असू शकते.