संबंध कडवट व्हायला फार मोठी भांडणे नव्हे, तर महिनोंमहिने व वर्षानुवर्षे वारंवार घडणारी छोटी छोटी पण दुर्लक्षित कारणे लागतात.

उत्सुकता, अभिमान, आशा, निर्धार, इच्छा अशा सकारात्मक भावना निर्माण करणारे, आपल्या आयुष्यातील लहानमोठे प्रसंग सदैव आठवूया.

आपण ज्या कामाचा ध्यास घेतलेला असतो, ते काम आपण जीव तोडून व मन मोडून करतो, त्याबद्दल भारावून व उत्साहाने बोलतो.

कोणत्याही बदलाची सुरुवात “स्वतःपासून” सुरू करते ती “आशा”, तर बदलाची सुरूवात “इतरांपासून” सुरू करते ती “अपेक्षा”.

“काय घडतंय” यांपेक्षा त्या घडलेल्या गोष्टींचा “आपण काय अर्थ लावतोय”, यावरच आपल्या प्रतिक्रिया ठरत असतात.

“माझा असा समज झाला”, असं नंतर म्हणण्यापेक्षा अगोदरच प्रश्न विचारून व उत्तरे नीट ऐकून विषय पूर्ण समजून घेतलेला बरा.

प्रतिक्रिया देताना “बरोबर किंवा चूक” अशी देण्याऐवजी “मला योग्य वाटते किंवा वाटत नाही कारण की..” अशी द्यायला शिकूयात.

संभाषणात जे ठरावीक शब्द आपल्याला प्रत्युत्तर द्यायचा विचार करायला भाग पाडतात, ते शोधून व त्यांना ओळखून; पुन्हा ऐकायला शिकूया.

मला कल्पना आहे, मला माहिती आहे, हा आता बोर मारणार, नेहमीची बडबड व टीका करणार असे समजल्यास; आपण शिकणे बंद करतो.

“ऐकून घेणे” म्हणजे भावना, विचार, द्रुष्टीकोन व कार्यकारणभाव समजून घेण्याचा प्रयत्न करणे; सहमत होणे किंवा स्वीकार करणे नव्हे.