सल्ल्याचा मामला

सल्ला:
जेमतेम तीस वर्षाचा असेल. स्वच्छ इस्त्री केलेले कपडे घातलेला. केस वाढलेले पण व्यवस्थित सेट केलेले. नाकातोंडाला लावलेला मास्क कानात अडकवलेला. त्याने मारलेल्या परफ्युमने कन्सल्टींग रुम सुगंधित झाली. एका पायाने थोडा लंगडत तो खुर्चीत विसावला. चेहरा पडल्यासारखं वाटला. डोळ्यांत थोडे दुःखरे व उदासवाणे भाव. अगोदरच ओळख असल्यासारखं थोडे स्मितहास्य करून त्याने बोलायला सुरुवात केली.
“डॉक्टर, तुमचा सल्ला मी तंतोतंत पाळला”.
“अरे वा! खूप छान.”
माझा सल्ला पाळणाऱ्या रूग्णांचं मला खूप कौतुक वाटतं. कारण त्यातले बरेच सल्ले तसे रोजच्या जीवनात पाळायला थोडे अवघड वाटतात. अगदी आम्हीसुद्धा अगदी तसे वागत नसतो.
“तुम्ही सांगितल्याप्रमाणे मी प्रतिकार शक्ती वाढविण्याचा प्रयत्न केला.
“छान!”
“तुम्ही म्हणाला होता प्रतिकारशक्ती वाढविण्यासाठी व्यायाम सर्वोत्तम आहे.”
“हो! अगदी बरोबर.”
“तुम्ही म्हणाला होता, चालण्याचा व जॉगिंगचा व्यायाम सर्वोत्तम आहे.”
“अर्थात! पण तुम्हाला आवडत असेल तर!”
“डॉक्टर, मला खूप आवडतो हा व्यायाम.”
मी सुचवलेला पर्याय माझ्या रुग्णासाठी योग्य व आवडीचा आहे म्हणजे दुधात साखर. माझ्या अंगावर मुठभर मांस चढलं व मी उत्साहीत झालो.
“मी अजून काय तुमची मदत करू शकतो?”
“तुम्ही सांगितलेल्या व्यायामामुळे मला पंधरा दिवसापूर्वी खूप अडचण झाली.”
“कसली अडचण?”
“पोलिसांनी पकडून नेले आणि आम्हाला योगा व व्यायाम करायला लावले.”
“अरे पण! लॉकडाऊन पाळणे गरजेचे आहे.”
“सगळेजण म्हणत होते प्रतिकारशक्ती असेल तर कोरोना लवकर बरा होतो.”
“बरोबर आहे! पण प्रसार रोखण्यासाठी लॉकडाऊन महत्त्वाचा आहे. त्यामुळे आजार पसरणारही नाही व होणारही नाही.”
“पण तुम्हीच म्हणाला होता! प्रतिकारशक्ती साठी व्यायाम चांगला आहे.”
“बरोबर आहे! पण हें सर्व वेळेनुसार ठरवायचे असते.”
“असं कसं! तुमचा सल्ला तर आम्हाला पाळलाच पाहिजे. परत तुम्ही म्हणणार आमचा सल्ला पाळला नाही, मग बरे कसे होणार?”
मी थोडा विचारात पडलो. मला वाईट वाटले. मला कसेसेच वाटले. आपल्या सल्ल्याने एखाद्याला अडचण येणे व त्रास होणे हे खूप वेदनादायक असते. पण मी क्षणार्धात सावरलो. लॉकडाऊन सुरू झाल्यापासून मी चालण्याचा आणि जॉगिंग चा व्यायाम कोणालाही सांगत नव्हतो. घरगुती योगा, प्राणायाम, घरकाम, डान्स व घरगूती व्यायाम याविषयी मी सल्ला देत होतो. जिज्ञासेने मी विचारलं
“हा सल्ला मी तुम्हाला कधी दिला होता?”
“नक्की आठवत नाही! पण तीन वर्ष झाली असतील!”
तो सहजपणे व निरागसतेने बोलला.
“हो का! हा व्यायाम तुम्ही तीन वर्षांपासून नियमित करत आहात.”
“नाही! तुमच्या समुपदेशनामुळे बरे वाटल्यामुळे मी व्यायाम नाही केला आणि मला गरजही नाही वाटली.”
” मग तुम्ही व्यायाम कधी सुरु केला?”
“पंधरा दिवसांपूर्वी! पहिल्याच दिवशी पोलिसांनी पकडून मला योगा व व्यायाम करायला लावला. माझ्यासारखे अजून दोनशे जण तिथं होते. पंधरा दिवस माझं अंग दुखत होतं. आता थोडं बरं वाटतंय.”
काय बोलावं ते मला सुचत नव्हतं. मी निशब्द होऊन फक्त त्याच्या चेहऱ्याकडे पाहत होतो. त्याचा निरागस चेहरा व सहजभाव स्पष्ट सांगत होता की अजूनही तो विचार करत होता “काय चुकलं माझं? मी तर फक्त सल्ला पाळला होता.”
“आता लॉकडाऊन आहे तोपर्यंत घरातच व्यायाम करा, योगा करा, घरकाम करा.”
“हो, धन्यवाद! येऊ का?”
“धन्यवाद!”
संपूर्ण अंगानेच लवून नमस्कार करून, कन्सल्टिंग रूम मधून तो बाहेर पडला. मी मात्र विचारात पडलो की हा सल्ला त्याला किती काळासाठी उपयोगी पडेल? त्याचे उत्तर मला हि माहित नव्हते.
डॉ. संताजी शेळके
मानसोपचारतज्ज्ञ
बारामती