नकारात्मक भावना टाळण्यासाठी, लपवण्यासाठी किंवा त्यांची तीव्रता कमी करण्यासाठी केलेल्या क्रुती आपल्याला मुक्त करीत नाहीत तर बांधून ठेवतात, हे समजून घेऊया.

नकारात्मक भावनांच्या जाळ्यातून बाहेर पडण्यासाठी आपल्या खऱ्या, मूळ अंतर्गत भावना व दिखाऊ, शिकाऊ बाह्य भावना ओळखायला शिकूया.

नकारात्मक भावनांची योग्यअयोग्यता आणि अनुरूपता तपासून बघण्याचा व त्या भावनांना योग्य प्रतिसाद देण्याचा संदर्भ म्हणजे आपण ठरवलेली स्पष्ट व नेमकी उद्दिष्टये.

आपल्या “मरणाच्या घटकेवर” नियंत्रण करण्याचा खटाटोप करत बसण्यापेक्षा आपले “जगणे अर्थपूर्ण करण्याचा” खटाटोप करण्यावर भर द्यायला शिकूया.

आपले विचार हे उर्जेचे रूप आहेत, ते अक्षय आहेत, ते नष्ट करता येत नाहीत, परंतु त्यांना दुसऱ्या विचारांमध्ये तत्क्षणी बदलता येते, हे सत्य समजुन घेऊया.

आयुष्यात आपल्याला काय हवंय? काय आवडतंय? याचबरोबर आयुष्यात आपल्याला काय महत्त्वाचं आहे? त्याकडेही लक्ष द्यायला शिकूया.

आपल्याला जाणवणारी त्रासिक शारिरीक लक्षणे ही गंभीर आजारांची लक्षणे नसून केवळ मानसिक ताणतणाव व त्याच्या विविध प्रतिक्रिया असू शकतात.

आपल्याला आपले रोजचे टेंन्शनचे विचार खुल्लमखुल्ला व मोकळेपणाने बोलता येतील असे नाते शोधूया व त्या नात्याची नित्य मशागत करूयात.

आपण अगोदरच भावनावश व भावनाविवश असेल तर समोरच्या व्यक्तीच्या वेगळ्या भावनांशी समरस होऊन त्याला समजून घेणे अवघड होते, हे लक्षात ठेवूया.

इतरांच्या क्रुतीमध्ये स्वतःला शोधल्यास व स्वतःच्या क्रुतीमध्ये इतरांना शोधल्यास समजते, की आपण ‘सारेजण सारखेच’ आहोत.