सहजीवन म्हणजे फक्त चार भिंतीत एकत्र राहणे नव्हे तर एकमेकांचे दृष्टीकोन व समज स्विकारून एकमेकांचे प्रतिक्रियात्मक जीवन समजून घ्यायला शिकणे.

मुलांना समजून घेणे म्हणजे त्यांच्या नजरेतून त्यांच्या समोरच्या प्रश्नांकडे व आव्हानांकडे बघायला शिकणे, ते म्हणतील तोच नव्हे तर योग्य तो पर्याय निवडायला शिकणे.

एखाद्याची ‘अक्कल’ कमी लेखून आपल्या अकलेचे तारे तोडण्याऐवजी, त्याची धारणा ‘समजून घेऊन,’ आपल्या अकलेचे ‘आकलन व क्षितिज’ वाढवायला शिकूया.

तार्किक संवादात काही नवीन माहिती होण्यासाठी प्रश्न विचारायला शिकूया, तर भावनिक संवादात सहवेदनेने ऐकून घ्यायला, त्यामागची भावना जाणून व समजून घ्यायला शिकूया.

“सगळं कळतंय पण वळवता मात्र येत नाही” ही आपली दुर्दशा, आपल्याच रागावलेल्या, बचावात्मक, भेदरलेल्या किंवा अपराधात्मक मनोदशेचा परिणाम असते; हे समजून घ्यायला शिकूया.

आपण चांगलं व छान छान बोललेलं जर समोरच्या माणसापर्यंत पोहोचत नसेल तर, नाराज न होता व न चिडता, आपण त्याची वेगळी व विशिष्ट भावदशा समजून घ्यायला शिकूया.

इतरांना पटेल व तार्किक वाटेल असे खोटे बोलण्यापेक्षा, पटणार नाही व तार्किक वाटणार नाही असे खरे बोलणे, खूपच फायदेशीर, असे धाडस करायला शिकूया.

“ऐकून घेणे म्हणजे समोरचा बरोबर असणे किंवा त्याचे म्हणणे मान्य असणे किंवा त्याचे मताचे समर्थन करणे” या गैरसमजांमुळे आपण इतरांचे ऐकून घेत नाही, ऐकायला शिकूया.

दुसऱ्या व्यक्तीला खरंखुरं आणि खोलवर समजून घेण्यासाठी तिच्याच नजरेतून आणि संदर्भ चौकटीतून गोष्टींकडे बघायला हवे, हे समजून घ्यायला शिकूया.

एकदोन चांगले सल्ले देऊन इतरांच्या समस्या व अडचणी पटापट मार्गी लावण्याच्या नादात, आपण त्यांचा मूळ प्रश्न खोलवर समजून घ्यायला विसरू शकतो, हे लक्षात घ्यायला शिकूया.